Conservatoir beslag uitgelegd

Binnen de juridische sector worden nogal veel vaktermen gebruikt om bepaalde verschijnselen en structuren uit te leggen. In deze blog doe ik een poging om een onderwerp binnen het beslag- en executierecht in meer gangbare taal onder de aandacht te brengen.

Als je eenmaal gelijk hebt gekregen in de rechtszaal, is het belangrijk dat je daarna ook kan krijgen waar je recht op hebt. Een rechtszaak duurt vaak wel enige tijd, en ondertussen kan je wederpartij er (financieel) flink op achteruitgegaan zijn. Daarnaast komt het nog wel eens voor dat iemand zo snel mogelijk geld of goederen gaat verbergen voor zijn schuldeiser. Om ervoor te zorgen dat je kunt krijgen waar je recht op hebt, is het belangrijk om je rechten veilig te stellen. Een effectieve manier om dat te bereiken kan het leggen van conservatoir beslag zijn.

Het effect van beslag in het algemeen
Het conservatoir beslag is een manier om je recht veilig te stellen, nog voordat je gelijk hebt gekregen in een geschil. Door beslag te leggen, zorg je ervoor dat iemand juridisch gezien niet meer kan en mag beschikken over (een deel van) zijn geld of goederen. Als bijvoorbeeld op iemands auto beslag is gelegd mag hij deze niet meer verkopen, schenken of op een andere manier uit zijn vermogen halen.

Als deze persoon de auto tóch bijvoorbeeld zou schenken of verkopen, dan word jij als beslaglegger als uitgangspunt niet door die handelingen geraakt. Een beslag ‘volgt’ namelijk de goederen waarop beslag is gelegd. Als de goederen na beslaglegging een nieuwe eigenaar krijgen, kan je bij die nieuwe eigenaar aankloppen om je beslagrecht in te roepen. Dat is de hoofdregel, waar overigens wel uitzonderingen op bestaan. Een van die uitzonderingen is bijvoorbeeld dat de verkrijger te goeder trouw was, wat betekent dat hij niet wist of kon weten dat er beslag was gelegd op dat geld of die goederen (zogenaamde derdenbescherming).

Als een persoon op de een of andere manier ervoor heeft gezorgd dat je als beslaglegger geen gebruik meer kan maken van je beslagrecht, dan sta je alsnog niet altijd met lege handen. Die persoon handelt dan in de regel onrechtmatig tegenover jou, waardoor hij jouw schade zal moeten vergoeden, omdat je niet gebruik hebt kunnen maken van je beslag(recht). Daarnaast is het strafbaar om opzettelijk ervoor te zorgen dat jij als beslaglegger niet meer je beslagrecht kan uitoefenen, bijvoorbeeld door het goed te verbergen of door te verkopen. Ook het beschadigen van beslagen objecten kan afhankelijk van de omstandigheden van het geval onrechtmatig of strafbaar zijn.

Kortom, wordt het die persoon nogal moeilijk gemaakt om iets te doen met geld of andere goederen waar het beslag op is gelegd. Ondertussen heb jij zekerheid gekregen, want je hebt goed voor ogen waar je concreet aan kan kloppen als je uiteindelijk gelijk hebt gekregen bij de rechter. Juist dat maakt conservatoir beslag zo speciaal: je hebt al concrete acties genomen tegen je wederpartij, nog zonder dat je gelijk hebt gekregen in de rechtszaal.

De gang naar de rechter en conservatoir beslag in de praktijk
Op een paar uitzonderingen na, kan je beslag proberen te leggen op alle vermogensobjecten van je schuldenaar. Een huis, een auto, een duur schilderij, aandelen of bankrekeningen kunnen door een beslag worden geraakt. Je moet wel duidelijk aan de rechter aangeven waar je beslag op wil leggen, en de rechter zal dan nagaan of hij vindt dat je daar recht op hebt. In veel gevallen moet je wel bewijzen dat er ‘vrees is voor verduistering’ van die goederen. Dat houdt in dat het reële risico bestaat dat je achter het spreekwoordelijke net vist als je geen beslag zou leggen, omdat het geld of andere goederen snel (uit je zicht) verdwenen zullen zijn. De wederpartij weet ondertussen (in veruit de meeste gevallen) niets af van deze procedure bij de rechter. Hij kan dus niet nog even snel zijn spullen gaan verkopen omdat hij weet dat beslaglegging eraan zit te komen.

Als bekend is dat de rechter het beslag toewijst, zal de deurwaarder het beslag leggen. Pas daarna wordt de wederpartij van het beslag op de hoogte gesteld. Conservatoir beslag kan dus een verrassingseffect met zich mee brengen.

De deurwaarder zal dan langsgaan bij de plek waar de in beslag te nemen spullen liggen om die spullen te registreren, of hij zal contact opnemen met partijen waar de wederpartij zaken mee doet om het beslag te leggen, zoals bijvoorbeeld de bank. Zo zal het saldo op de bankrekeningen van de wederpartij zoals dat er op het moment van beslaglegging is, geblokkeerd kunnen worden door het beslag. Een bankbeslag komt in de praktijk veel voor.

Je moet, nadat de rechter je toestemming heeft gegeven om conservatoir beslag te leggen, binnen een termijn (van meestal 14 dagen) een hoofdprocedure starten bij de rechter. Dit is de procedure waar je aantoont dat die andere persoon jou ook daadwerkelijk iets verschuldigd is. In deze procedure kijkt de rechter veel strenger naar je verhaal dan in de procedure die ging over de beslaglegging. Als je niet binnen die termijn een hoofdprocedure start, dan vervalt je beslag. Daarnaast kan de wederpartij ook een procedure starten om het beslag op te laten heffen.

Risico’s en afweging
Het leggen van beslag is ook niet risicoloos. Als vroeg of laat wordt vastgesteld dat je wederpartij eigenlijk helemaal niets aan jou verschuldigd was, heb je achteraf gezien zonder goede reden iemand belemmerd in het gebruik van zijn geld of andere goederen. Jij moet dan de schade vergoeden die die persoon daardoor heeft geleden. Je moet dus goed nadenken of je echt overtuigd bent van je standpunt voordat je beslagverlof vraagt en daarna beslag laat leggen. De enkele toestemming van de rechter dat je beslag moet leggen, voorkomt dit niet. Beslaglegging komt voor eigen risico en rekening.

Voor het leggen van conservatoir beslag is inschakeling van een advocaat verplicht. Als je over wil gaan tot beslaglegging, of ook als op jouw vermogen beslag is gelegd, kunnen onze specialisten in het beslag- en executierecht je daarover adviseren.