Gedoe op de bouwplaats voorkomen: zo zorg je ervoor dat het contract in de la blijft
In de ideale wereld teken je een aannemingsovereenkomst, verdwijnt die in de la en zie je hem nooit meer terug. In de echte wereld komt de aannemingsovereenkomst soms wél op tafel. Dan wil je geen onaangename verrassingen. Juist dáár is een contract voor.
Bij een bouwproject komen verschillende zaken kijken, zoals het bouwinitiatief, de projectfinanciering, het ontwerp, de uitvoering en uiteindelijk het onderhoud van het werk. Hoewel bij ieder van deze onderdelen ‘gedoe’ kan ontstaan als je het niet goed regelt, zie ik in de praktijk vooral ‘gedoe’ ontstaan wanneer een aannemer feitelijk een beetje mee ontwerpt. Dat lijkt onschuldig. Even meedenken. Iets optimaliseren. Een detail aanpassen. Maar juridisch kan dit grote gevolgen hebben voor de aansprakelijkheid van de aannemer voor ontwerpfouten.
Ook als je het als aannemer niet zo bedoelt, loop je een aanzienlijk risico. Zodra de overeenkomst op tafel komt, kijken rechters vooral naar de tekst van de overeenkomst én naar de feitelijke gedragingen van partijen na ondertekening. “Het is toch duidelijk wat we bedoelen” klinkt sympathiek, maar in een procedure kan juist het kleinste detail beslissend zijn. Je kunt ontwerprisico’s willen afdekken, maar als je de verkeerde algemene voorwaarden van toepassing verklaart of de bepalingen over ontwerpverantwoordelijkheid onvoldoende duidelijk formuleert in de aannemingsovereenkomst, loop je alsnog het risico dat jij als aannemer de ontwerpverantwoordelijkheid hebt “overgenomen”. Een onjuiste verwijzing naar algemene voorwaarden of een onduidelijke bepaling over het ontwerp kan betekenen dat jij aansprakelijk wordt gehouden voor ontwerpfouten die je nooit hebt willen dragen. En dat kost geld. Vaak veel geld.
In de bouwpraktijk worden als algemene voorwaarden vaak branchevoorwaarden gebruikt. Twee belangrijke sets algemene voorwaarden waarin onder meer de ontwerpverantwoordelijkheid en het ontwerprisico van de aannemer zijn geregeld, zijn de Uniforme Administratieve Voorwaarden voor de uitvoering van werken en van technische installatiewerken 2012 (“UAV 2012”) en de Uniforme Administratieve Voorwaarden voor Geïntegreerde Contractvormen 2005 (“UAV GC 2005”).
Als je als aannemer de UAV 2012 van toepassing verklaart op de overeenkomst, ligt de ontwerpverantwoordelijkheid in beginsel bij de opdrachtgever. Als aannemer voer je het werk uit volgens het door de opdrachtgever aangeleverde ontwerp en ben je slechts aansprakelijk voor ontwerpfouten wanneer je had moeten waarschuwen voor duidelijke fouten of gebreken in dat ontwerp (de waarschuwingsplicht van de aannemer).
Verklaar je als aannemer de UAV GC 2005 van toepassing op de aannemingsovereenkomst, dan verschuift de ontwerpverantwoordelijkheid geheel of gedeeltelijk naar jou. Je bent dan verantwoordelijk voor het deel van het ontwerp dat jij zelf uitwerkt of aanpast. De opdrachtgever blijft verantwoordelijk voor de door hem aangeleverde ontwerpinformatie en ontwerpen, tenzij jij als aannemer had moeten waarschuwen voor klaarblijkelijke fouten in die informatie of ontwerpen.
Naast de ontwerpverantwoordelijkheid regelen de UAV 2012 en de UAV GC 2005 nog veel meer onderwerpen die van belang zijn voor jouw aannemingsovereenkomst, zoals de oplevering van het werk, het herstel van gebreken na oplevering en kostenverhogende omstandigheden. Indien je als aannemer voor een van deze onderwerpen een andere regeling wilt opnemen in de aannemingsovereenkomst omdat het door jou uit te voeren werk daarom vraagt, of indien je als aannemer maatwerkafspraken wilt maken over de ontwerpverantwoordelijkheid in jouw aannemingsovereenkomst, dan is daar gelukkig ruimte voor.
Het is voor professionele partijen mogelijk om expliciet af te wijken van bepalingen uit de van toepassing verklaarde branchevoorwaarden, terwijl andere bepalingen – zoals bijvoorbeeld de regeling over ontwerpverantwoordelijkheid – gewoon van toepassing kunnen blijven.
Mocht je een snelle scan willen laten verrichten om te beoordelen of jij dat soort maatwerk nodig hebt, of mocht je maatwerk nodig hebben, schroom dan niet om contact met mij op te nemen. Samen kijken we of jouw zorgen over ‘gedoe op de bouwplaats’ terecht zijn en hoe wij voor jouw specifieke geval ‘gedoe op de bouwplaats’ kunnen voorkomen.
