Sowiesokosten: ‘schade’ die niet wordt vergoed

Als aannemer heb je een waarschuwingsplicht voor fouten in een ontwerp. Wanneer je die schendt, ben je in beginsel aansprakelijk voor de schade die een opdrachtgever daardoor lijdt. Een uitzondering daarop vormen de zogenaamde sowiesokosten: kosten die de opdrachtgever toch zou hebben gemaakt. Maar wat zijn die sowiesokosten eigenlijk? Daarop ga ik in deze blog in.

Waarschuwingsplicht
Voordat ik op de sowiesokosten inga, eerst even de achtergrond. In veel bouwprojecten laat een opdrachtgever een ontwerp maken door een derde partij, vaak een architect. De opdrachtgever vraagt vervolgens een of meerdere aannemers om een offerte uit te brengen op basis van het reeds gemaakte ontwerp. In de wet is voor de aannemer een waarschuwingsplicht opgenomen, zowel precontractueel als contractueel. Op basis daarvan is de aannemer verplicht de opdrachtgever te waarschuwen voor onjuistheden in de opdracht voor zover hij deze kende of redelijkerwijs behoorde te kennen. Ook in de in de bouw meest gebruikte set algemene voorwaarden, de UAV 2012, staat een contractuele waarschuwingsplicht voor de aannemer in § 6 lid 14. In die laatste is opgenomen dat de aannemer bij schending aansprakelijk is voor de schadelijke gevolgen van zijn verzuim.

Schade
Wanneer de waarschuwingsplicht is geschonden, is de basis dat de aannemer de schade moet vergoeden die de opdrachtgever lijdt. Een voorbeeld zou kunnen zijn dat de aannemer niet opmerkt dat er geen waterkerende voorziening is aangebracht in een kelderbak. Daardoor kan er water binnendringen, dat gebeurt ook, waardoor dat moet worden verholpen. In deze blog laten we even buiten beschouwing dat de opdrachtgever ook de architect kan aanspreken die deze voorziening is vergeten op te nemen in zijn ontwerp. In beginsel dient de aannemer dan dus de kosten te vergoeden die zijn gemoeid met het herstel.

Sowiesokosten
Een mogelijk verweer dat de aannemer dan kan aanvoeren ziet op de sowiesokosten. De aannemer is namelijk niet aansprakelijk voor de kosten die de opdrachtgever ook zou hebben gemaakt indien de aannemer wel tijdig had gewaarschuwd. Stel namelijk dat de aannemer tijdens het bestuderen van het ontwerp zou hebben ontdekt dat de waterkerende voorziening ontbrak en daarvoor de opdrachtgever had gewaarschuwd, had het ontwerp moeten worden aangepast. Dan zou de waterkerende voorziening alsnog zijn opgenomen in het ontwerp en had de aannemer de kosten hiervoor meegenomen in zijn offerte. Deze kosten had de opdrachtgever dus sowieso gemaakt, vandaar de naam sowiesokosten. De bewijslast dat opdrachtgever deze kosten zou hebben gemaakt, ligt in beginsel op de aannemer.

Zoals vrijwel altijd in het recht, is hierop ook weer een uitzondering, hoewel deze vrij weinig voorkomt. Het zou namelijk zo kunnen zijn dat de opdrachtgever bij een tijdige waarschuwing de overeenkomst opgezegd zou hebben of een bezuiniging zou hebben doorgevoerd.