Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg in werking: verplichte interne toezichthouder voor jeugdhulpaanbieders en gecertificeerde instellingen. Wat betekent dit voor uw organisatie?
Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg
De Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg (Wvbj) is op 1 januari 2026 in werking getreden en wijzigt onder meer de Jeugdwet. De Wvbj bevat verschillende maatregelen die er voornamelijk op zijn gericht om de beschikbaarheid van (specialistische) jeugdzorg te verbeteren.
De wijzigingen van de Jeugdwet dragen bij aan de uitwerking van de Hervormingsagenda Jeugd op verschillende terreinen. Een belangrijk onderdeel daarvan is het verbeteren van de bestuursstructuur, ook wel governance, van jeugdhulpaanbieders en gecertificeerde instellingen via een interne toezichthouder. In deze blog wordt dit onderdeel van de Wvbj nader uitgewerkt.
Voor welke organisaties is een interne toezichthouder verplicht?
jeugdhulpaanbieders die jeugdhulp met verblijf verlenen of doen verlenen met meer dan tien jeugdhulpverleners;
jeugdhulpaanbieders die jeugdhulp verlenen of doen verlenen met meer dan vijfentwintig jeugdhulpverleners;
gecertificeerde instellingen.
Voorwaarden interne toezichthouder
De interne toezichthouder moet voldoen aan voorwaarden die we ook kennen uit de Wet toetreding zorgaanbieders (Wtza), zoals eisen op het gebied van onafhankelijkheid. Daarnaast is het nu aan jeugdhulpaanbieders en gecertificeerde instellingen de taak om te bevorderen dat ten minste één van de leden van de interne toezichthouder:
een persoon is aan wie jeugdhulp is verleend of ten aanzien van wie een kinderbeschermingsmaatregel of jeugdreclassering is uitgevoerd;
de ouder van een persoon is zoals hierboven genoemd;
een persoon is die werkt of heeft gewerkt als jeugdarts, jeugdhulpverlener of medewerker van een gecertificeerde instelling.
Daarnaast kunnen bij algemene maatregel van bestuur nog nadere eisen worden gesteld, die in ieder geval betrekking hebben op:
de waarborging van de onafhankelijke taakvervulling door de interne toezichthouder;
de samenstelling van de interne toezichthouder;
de verstrekking van inlichtingen en gegevens aan de interne toezichthouder;
de taken of bevoegdheden van de interne toezichthouder.
De nu geldende aanvullende eisen zijn nader uitgewerkt in paragraaf 4.0.a. van het Besluit Jeugdwet en paragraaf 4b. van de Regeling Jeugdwet.
Korte implementatietermijn
De periode tussen de bekendmaking en inwerkingtreding van de Wvbj was zeer kort, waardoor het voor jeugdhulpaanbieders uitdagend was om per 1 januari 2026 volledig aan de nieuwe verplichtingen uit de Wvbj te voldoen. Dit riep vragen op over de praktische uitvoering van de Wvbj en over de risico’s als bij de inwerkingtreding nog niet aan alle verplichtingen is voldaan.
IGJ vooralsnog coulant
De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) houdt o.a. toezicht op naleving van de Jeugdwet (en dus ook de Wvbj). De IGJ heeft op haar website aangekondigd dat zij in haar toezicht aandacht heeft voor goed bestuur en voor het hebben van een interne toezichthouder bij jeugdhulpaanbieders die voldoen aan de hierboven genoemde voorwaarden. De IGJ houdt er echter wel rekening mee dat het tijd kost om intern toezicht te regelen dat volledig voldoet aan de nieuwe wet en zal daarom in de eerste helft van 2026 minder streng zijn in haar toezicht op dit gebied.
De IGJ zal:
jeugdhulpaanbieders en gecertificeerde instellingen die nog niet voldoen aan de wettelijke vereisten daarop wijzen en stimuleren het interne toezicht te regelen;
vanaf 1 juli 2026, zoals gebruikelijk, handhaven als dat nodig is;
de resultaten van haar toezicht publiceren in openbare rapporten.
Praktische tips
De coulante houding van de IGJ is geen reden om niet nú al in actie te komen. Hieronder treft u een aantal praktische tips aan om ervoor te zorgen dat uw organisatie voldoet aan de wet:
breng in kaart of u verplicht bent om een interne toezichthouder in te stellen;
beoordeel of de huidige interne toezichthouder, die bijvoorbeeld al op grond van de Wtza is ingesteld, voldoet aan de (nieuwe) wettelijke vereisten;
stel, zo nodig, een interne toezichthouder in en let daarbij goed op de samenstelling daarvan;
zorg ervoor dat de statuten en reglementen worden aangepast, conform de nieuwe eisen;
documenteer de voortgang van de voornoemde stappen, zodat eventueel aan de IGJ kan worden aangetoond dat u zich inspant om aan de nieuwe eisen te voldoen.
Als u meer wilt weten over dit onderwerp of vragen heeft die betrekking hebben op uw organisatie, neem dan contact op met Gijs van Voorthuizen of één van de andere leden van het Brancheteam Zorg van Van Iersel Luchtman Advocaten.
